Prawo cywilne

Prawo cywilne jest powszechnie uznaną i skodyfikowaną gałęzią prawa, która obejmuje zespół norm prawnych regulujących stosunki pomiędzy podmiotami prawa prywatnego.

Prawo cywilne dzieli się na wiele podgałęzi a ich prawną stronę regulują poszczególne działy podstawowego aktu prawnego, którym jest Kodeks Cywilny (Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.
z późn. zm.). Składa się on z czterech ksiąg:

  1. część ogólna,
  2. własność i inne prawa rzeczowe,
  3. zobowiązania,
  4. spadki.

Pamiętać jednak należy, iż ustawodawca w zasadniczym akcie prawnym, jakim jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, zawarł istotne unormowania związane z problematyką ochrony własności intelektualnej, ochrony konsumenta czy prawa do sądu, czyli ogólnie mówiąc stosunków cywilnoprawnych.

W Konstytucji RP znaleźć można poniższe zasady:

  1. zasadę prawnej ochrony własności,
  2. prawo do sądu,
  3. obowiązek ochrony konsumenta.

Kodeks Cywilny posiada, zatem charakter norm generalnych. Najważniejsze z nich to:

  1. zasada ochrony osoby ludzkiej – człowiek posiada zdolność prawną i swobodę korzystania przez niego z dóbr osobistych,
  2. zasada ochrony własności,
  3. zasada swobody umów – strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według własnego uznania,
  4. zasada wykonywania praw podmiotowych z uwzględnieniem ich społeczno-gospodarczego przeznaczenia oraz zasad współżycia społecznego,
  5. zasada dobrej wiary – jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od istnienia dobrej lub złej wiary, to domniemywa się istnienie dobrej wiary,
  6. zasada ochrony praw nabytych,
  7. zasada ciężaru dowodu – ciężar udowodnienia danego faktu spoczywa na tej osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Prawo cywilne nie skupia się na stosunkach czysto prywatnych. Stosunki te winny mieć charakter majątkowy, chociażby jego wartość ekonomiczna była symboliczna. Ta gałąź prawa zatem zajmuje się kwestiami związanymi np. z ustaleniem do kogo należy pamiątka po zmarłej osobie, a więc między innymi określa zasady współżycia społecznego.

Kodeks cywilny nie stanowi jednak jedynego źródła prawa cywilnego. Wymienić należy w tym miejscu pozakodeksowe uregulowania, którymi są m.in.:

  1. ustawa z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece,
  2. ustawa z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali,
  3. ustawa z 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny,
  4. ustawa z 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe,
  5. ustawa z 28 kwietnia 1936 r. prawo czekowe,
  6. ustawa z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów,
  7. ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych,
  8. ratyfikowane umowy międzynarodowe.

Za źródło prawa cywilnego uznaje się również zwyczaj, mający jedynie charakter moralnego zobowiązania. Chodzi tu zatem o wszystkie zachowania społeczne mające charakter długotrwały i niezmienny, kiedy to ustawodawca podnosi określone zachowanie społeczności do rangi normy prawnej. W Kodeksie Cywilnym niejednokrotnie odwołuje się do zwyczaju, kiedy pada np. stwierdzenie, że czynności prawne wywołują również skutki, które wynikają z ustalonych zwyczajów, a oświadczenie woli należy tłumaczyć zgodnie z ustalonymi zwyczajami.

Zasady prawa cywilnego są zatem normami generalnymi, które wyznaczają sposób interpretacji przepisów prawnych, jednocześnie określając sposób czynienie użytku z prawa. Pamiętać należy, iż wszelkie normy prawne nie stanowią źródła prawa dla prawników i adwokatów, ale są przede wszystkim zapisami skierowanymi do ogółu obywateli, choć nie zawsze dla nich czytelne.

Zostaw odpowiedź

Your email address will not be published. Required fields are marked *